ئاپامنى ئىزدەپ

Will you make a small €5 gift today?

We need your help.

€5.00

ئاپامنى ئىزدەپ

ئاپتور: خالمۇرات ئۇيغۇر ئەلسۆي

كونۇپكا تاختىسىدىكى بارماقلىرىم بۇ ئىككى يىلدىن بۇيان بېشىمدىن كەچۈرگەن، كۆرگەن ۋە ئاڭلىغانلىرىمنى ئەڭ يىنىك تىلدا يېزىپ چىقىشقا تىرىشىۋاتىدۇ، كۆز ئالدىمدا  شۇ كۆرۈنۈشلەر زاھىر بولىۋاتىدۇ، ئەڭ ئازاپلىقى يۈرىكىمنىڭ ئېغىر تىۋىشلارغا سوقۇشى بىلەن روھىمنىڭ چوڭقۇرلىرىدا ھۇۋلىغان يالغۇزلۇق خۇددىي قارلارغا قاپسالغا ئورماندا يالغۇز قالغان قوزىغا ئېتىلغان بۆرىلەردەك مېنىڭ روھىمنى ئوۋلىماقتا. يالغۇز پەرزەنتنىڭ ئاپىسىنى ئىزدەش ھېكايىسىنى يېزىشنى ئەزەلدىن ئۈمۈد قىلمىغانىدىم، ئۇنى شۇ ئىككى يىلدىن بۇيان ياشىدىم مانا ئەمدى ئۈچۈنچى يىلىنىمۇ ياشاپ بولاي دېدىم. تۇيغۇلىرىم دېڭىز ياقىسىدىكى يالغۇز كەپىدە ئاچچىق موخۇركىسىنى چىكىپ يىراقتىن كۈننىڭ پېتىشىغا قاراپ خىياللارغا كەتكەن تەنھا بوۋايغا ئوخشاپ قېلىۋاتاتتى. چارچىغانىدىم، جىسمانىي جەھەتتىنلا ئەمەس، بەلكى باتىنىي جەھەتتىنمۇ چارچىغان، تۇيغۇلار تېڭىرقىشىدا ئاچچىق موخۇركىنىڭ ئىسىدا ئۆزىنى تۇنجۇقتۇرماقچى بولغان بوۋاينىڭ مىسكىنلىكىگە چۆككەندەك قىلاتتىم.

ئاپامنىڭ يالغۇز پەرزەنتى ئىدىم، كىچىكىمدە قالغان ئەسلىمىلىرىم ئۇنچە كۆپ ئەمەس ئىدى. چۈنكى ئاتام ۋە ئاپام بىلەن بىللە ياشىغان ۋاقتىم ئۇنچە كۆپ ئەمەس، ئۇلار بىلەن بىرلىكتە قالدۇرغان بالىلىق ئەسلىمىلىرىممۇ ئۇنچە كۆپ ئەمەس ئىدى. باشلانغۇچنى ئەمدىلا باشلىغان ۋاقىتلىرىم، ئاتام بىلەن ئاپام ئاجرىشىپ كەتتى، ئاپام بېيجىڭغا ئوقۇشقا كەتتى، ئاتام ئۆگەي ئاپام بىلەن توي قىلدى. شۇ چاغلاردا ئاپامنى يىلدا بىر قېتىم كۆرەتتىم، شۇ بىر قېتىم كۆرۈشۈممۇ ئۆگەي ئاپام تەرىپىدىن توسقۇنلۇققا ئۇچىرايتتى، نىمە ئۈچۈنلىكىنى بىلمەيمەن، ئۆگەي ئاپام خۇددىي ماڭا ئۆز ئاپامنى ئۇنتۇلدۇرۇپ، ئۆزى ئاپا بولماقچى بولغاندەك. ئۇنىمۇ ئاپامدەك كۆرەتتىم، ئەمما يەنىلا ئۆز ئاپام ئەمەس ئىدى. ئاناملارنىڭ، يەنى ئاتامنىڭ ئاتا ئاپىسىنىڭ ئۆيىگە بېرىپ تۇرىدىغان بولدۇم، ئەسلىدىمۇ شۇ يەردە كۆپ تۇرۇپ چوڭ بولغانىدىم، ئاتام بىلەن ئاپام ئاجرىشىپ كېتىشتىن بىر قانچە يىل بۇرۇن ئۇلارنىڭ يېنىغا كېلىپ بىرگە تۇرۇپ، كېيىن دادام ئاناملارنىڭ ئۆيىگە يەنە قايتىپ كەتكەنىدىم، ھازىر ئويلىسام، شۇ چاغلاردىلا ئاتام بىلەن ئاپام ئايرىلىپ تۇرىۋاتقان ئىكەن. ئاتام بىلەن ئاپامنىڭ ئاجرىشىپ كەتكەنلىكىنى تاكى ئاتام ئۆگەي ئاپام بىلەن توي قىلغىچە ئېنىق بىلمىگەنىدىم. كېيىن ئەنۋەر بىلەن بىللە ئاپىمىزنى ئىزدەپ ئۆيدىن قاچقانلىقىم مەھەللىدە رىۋايەت بولۇپ، تارقالغانسېرى رەڭدارلىشىپ، مەزمۇنلىشىپ كەتكەنىدى. شۇ بەك قىزىقارلىق ھىكايە، ئاپامنى ئىزدەپ ناملىق بۇ راست ئىشلات خاتىرىسىنىڭ بىرىنچى ھىكايىسى قىلىپ شۇنى كىتابخانلارغا ئېيتىپ بەرگۈم كەلدى.

– سېنىڭمۇ ئاپاڭنى كۆرگۈڭ كەلدىمۇ؟ – دەپ سورىدى ئەنۋەر، بارات تەرجىماننىڭ يالغۇز ئوغلى. ئۇ خىتايچە مەكتەپتە ئوقۇيتتى، بارات تەرجىمان ئالتۇن چىشى بار، قويۇق جەنۇپ تەلەپپۇزىدا سۆزلەيدىغان كىشى ئىدى. ئۇ كىشىمۇ خىتايچە مەكتەپتە ئوقۇغانىكەن، قانداق بولۇپ تۇرپانغا، توغرىسى توقسۇنغا ئورۇنلىشىپ قالغانلىقىنى بىلمەيدىكەنمەن. يادىمدا قېلىشىچە ئۇ كىشى ھاراقكەش كىشى ئىدى، ھاراق ئىچىۋالسىلا ھەممىمىز ئۇ ئادەمدىن قورقۇپ قاچاتتۇق. مەن مەھەللىمىزدىكى ئادەملەر ئىچىدە بىر شۇ ئادەمدىن ھەزەر ئەيلەيتتىم، چۈنكى ئۇ ئادەم ئوڭ ۋاقتىدا ھەممىگە كۈلۈپ، خۇشچاقچاق مۇئامىلە قىلغىنى بىلەن، ئىچىۋالغاندىن كېيىنكى ئەلپازى ھەقىقەتەن قورقۇنچلۇق ئىدى. شۇڭلاشقىمىكىن ئۇنىڭ ئايالى ئاجرىشىپ كەتكەنىكەن. دېمەكچى بولغىنىم ئەنۋەرنىڭ ئۆز ئاپىسى باشقا بىر يەردە تۇراتتى، ئەمما نەدە تۇرىدىغانلىقى يادىمدا قالماپتۇ، شۇ چاغدا قاچقان ۋاقتىمىزدا نىمە دەپ قاچقانلىقىممۇ يادىمدا يوق.

– بەك سېغىندىم،- دەپ جاۋاب بەردىم ئۇنىڭغا، ئۇ چاغلاردا تېخى باشلانغۇچقا ئەمدىلا كىرگەن ۋاقتىمىز ئىدى. ئۇ مەندىن بەلكى بىر قانچە ياش چوڭ بولسا كېرەك، ئۇ خىتاي مەكتەپكە كىرىپ ئوقۇۋاتقىلى بىر ياكى ئىككى يىل بولغان ۋاقىتلارلىقى يادىمدا قاپتۇ. ئۇ خىتايچە مەكتەپكە كىرىشتىن بۇرۇن ئۇيغۇرچە مەكتەپتە ئوقۇپ ساۋادىنى چىقارغانىدى. مېنىڭ ساۋادىمنى نەۋرە ئاچام چىقىرىپ قويغانىدى، نەۋرە ئاچا دېگىنىم ئەمەلىيەتتە ئاتامنىڭ چوڭ ئاچىسىنىڭ بىرىنچى قىزى ئىدى، ئۇنى نىمىشقا داداملارنىڭ بېقىۋالغانلىقىنى بىلمەيمەن، ئەمما ئۇنىڭ بىلەن ھەركۈنى سوقۇشاتتىم. ئۆيدىن قېچىپ چىقىپ ئاپامنى ئىزدىمەكچى بولغانلىقىمنىڭ ئەڭ چوڭ سەۋەبلىرىنىڭ بىرىمۇ شۇ ئاچام سەۋەبلىكمىكىن دەپ ئويلايمەن.

ئەمدىلا ۋېلسىپىت مىنىشنى ئۆگەنگەن ۋاقتىم ئىدى، دادامنىڭ ۋېلسىپىنى ئېلىپ قېچىشنى پىلان قىلدۇق، كېيىن ئۇنىڭدىن يالتايدۇق. ئەنۋەرنىڭ دىيىشىچە ئۇنىڭ ئاپىسى تۇرپاندا ئوخشايدۇ، مېنىڭ ئاپام بېيجىڭدا ئىكەنلىكىنى بىلەتتىم، ئۇ يەرنىڭ قەيەر ئىكەنلىكىنى بىلىپ كەتمىسەممۇ تۇرپانغا بارساق، تۇرپانغا يېقىن بىر يەر دەپ ئويلايتتىم. بولمىسا ئاپام قانداقمۇ ئۇ يەرگە بېرىپ ئوقىسۇن، بىزنىڭ ئۆيىمىزمۇ تۇرپاندا ئ‍ىدى، مەن تۇرپانغا بېرىۋالساملا ئۆزىمىزنىڭ ئۆيىنى تېپىپ كېتەلەيدىغانغا كۆزۈم يېتەتتى. قايسى يۆنىلىشكە قاراپ مېڭىشىمىز كېرەكلىكىنىمۇ بىلمەيتتۇق، ئەمما قاتناش بېكىتىگە بېرىۋالساقلا، ئۇ يەردە ماشىنىغا ئولتۇرۇپ تۇرپانغا بارالايدىغانلىقىمىزنى بىلەتتۇق. داداملارنىڭ ئۆيى بازارغا يېقىن يەردىكى شاھ يېزىسىدا ئىدى، ئۇيەردىن بازارغا ئىشەك ھارۋىسىنىڭ ئارقىغا ئەگىشىپ بېرىۋالدۇق، يادىمدا شۇنداق ئېنىق قاپتۇ، سېرىق چاپان دېگەن يەرگە بارغاندا ئېشەك ھارۋىسى ھەيدەيدىغان ئادەم بىزنىڭ پۇلۇڭلار بولمىسا ھارۋامغا ئېسىلماڭلا دەپ قامچىسى بىلەن ئۇرغانىدى، قامچا ئەنۋەرنىڭ بېلىكىگە تەگكەنىدى، ئۇنىڭ شۇ چاغدا قارا ياغاچنىڭ ئاستىدا يېشى بىلەن ماڭقىسىنى يېڭىگە ئېرتىپ خېلى ئۇزۇن يىغلىغانىدى. ئاتىسىدىن ئۇنداق تاياقنى كۆپ يىگەنلىكىنى كۆرگەنىدى، بۇ قېتىم ئۇنىڭ نىمىش ئۇنچە يىغلىغانلىقىنى بىلمەيمەن، بەلكىم ئاپىسىنى سېغىنىپ شۇنداق يىغلىغان بولسا كېرەك. ئاپىسى يېنىدا بولغان بولسا ئۇنى ئاۋۇ قاسماق ھارۋىكەش ھەرگىز ئۇرالمايتتى. بەلكىم ئۇنىڭ يىغلىشى باشقا ئىشتىن ئەمەس، بەلكى ھارۋىچىلىق قىلىدىغان ناتۇنۇش بىرىدىنمۇ بىكارغا تاياق يىگەنلىكىدىن بولسا كېرەك. راستىمنى دېسەم، ئەنۋەرگە ئۇ تاياق تەگمىگەن بولسا ماڭا تىگەتتى، مەن قانداق قىلار بولغۇيتتۇم؟

– تۇرپانغا بارىدىغان ئاپتۇبۇس بېلىتى ئىككى كويگەن، – دەپ كەلدى ئەنۋەر، بىزنىڭ يېنىمىزدا بەلكىم بىرلىشىپ شۇنچە پۇل بولۇشى مۇمكىن. پۈرلىشىپ كەتكەن موچەن پۇللارنى يىغىپ ساناشقا باشلىدۇق، يادىمدا قېلىشىچە تۆت كويغا يەتمەيتتى. ئۇ پۇللارنى ئىككىمىز قۇتا سېتىپ، سۆڭەك سېتىپ تاپقانىدۇق. ئۇ ۋاقىتلاردا قۇتا تاپماقمۇ تەس ئىدى، قۇتىلارنى قانچە كۈن يىغقانلىقىمىزنى بىلمەيمەن، ئىككىمىز مەھەللىدىكى دۇكاندىن، كەچلىك بازاردىن قۇتىلارنى تەرگەنىدۇق. سۆڭەكلەرنى مەھەللىدىكى ئەخلەت تاشلايدىغان يەردىن تەرگەنلىكىمىز يادىمدا بار، سۆڭەك سالىدىغان خالتا تاپالماي ئەنۋەرلەرنىڭ ئۆيىدىكى كونا ئۇن خالتىسىنى ئوغۇرلىغانىدۇق، كېيىن ئەنۋەر شۇ سەۋەبلىك بارات تەرجىماندىن قاتتىق تاياق يىگەنىدى. مېنى ھېچكىم تىللىمايتتى، ھېچكىم ئۇرمايتتى. ئاتامنىڭ ئىككىنچى ئاچىسىنىڭ يولدىشى سەمەتتىن باشقا ھېچكىم ئۇنداق قىلمىغانىدى. بىر قېتىم قانداق بولدى، بالىلار بىلەن ئويناپ، مەن سوقمىنىڭ ئۈستىگە چىقىۋاپتىمەن، داڭگال ئاتتىممۇ ياكى لايمۇ يادىمدا يوق، بىر نەرسىنى ئاتقىنىمنى بىلىمەن، ئۇ نەرسە شۇ سەمەتنىڭ ئالدىغا چۈشتى، ئۇ ماڭا:

– ئاتىسى بىلەن ئاپىسى تاشلىۋەتكەن شۇمتەك ماڭا بىر نەرسە ئاتقىدەك بولدۇڭما؟- داپ ۋارقىۋاپ كېلىپ، قانداق قىلدى پۇتۇمدىن سۆرەپ ئادەم بۇيى تامدىن يىقىتىپ، يەردە ئىڭراپ ياتقىنىمدا قۇرسىقىمغا دەسسىگەنىدى. كۆزلىرىم قاراڭغۇلىشىپ كەتكەن، ئۆمرۈمدە تۇنجى قېتىم قاتتىق تاياق يېيىشىم شۇ بولغانىدى. ئەمما ئۆيدىن قېچىشىم ئۇ ئىش بىلەن ئاقىسى يوق ئىدى، چۈنكى سەمەتتىن تاياق يېيىشىم ئۆيدىن قېچىپ، تۇتۇلۇپ كەلگەندىن كېيىنكى ئىش ئىدى.

بېلەت ساتىدىغان يەردىن چىقىپ، ئاپتوبۇس شوپۇرىنىڭ يېنىغا كەلدۇق، ئۇنىڭغا يېنىمىزدا بار پۇلنى بېرىپ، بىزنى ماشىنىسىغا سېلىۋېلىشنى ئېيتتۇق، ئۇ بىزنىڭ بورۋاي بۇيىدىكى دوقمۇشتا ساقلاپ تۇرۇڭلار دېدى. شۇنداق قىلدۇق، ئەمما ئۇ ماشىنىسىنى توختاتمايلا ئۆتۈپ كەتتى، ماشىنىنىڭ ئارقىدىن قوغلاشتۇق، يېتىشەلمىدۇق. بەك ئاچچىقىمىز كەلگەنىدى، قاتناش بېكىتى ئەتراپىدا كەچكىچە ئايلىنىپ يۈردۇق، تاكى قاراڭغۇ چۈشۈپ، ئالدىدىكى ئادەمنى تۇنىيالمىغان بولغىچە. نىمە قىلىشىمىزنى بىلمەي يۈرگىنىمىزدە، تۇرپانغا بېرىپ قايتىپ كەلگەن ھېچلىقى شوپۇرنىڭ ماشىنىسىنى كۆردۇق، ئۇنىڭ ماشىنىسى بىر ئاشخانىنىڭ ئالدىدىكى يەرگە توختىتىلغانىدى. ئەنىۋەت ئىككىمىز دېيىشىۋالغاندەكلا يەردى تاش تېرىپ ئۇنىڭ ماشىنىسىنىڭ قانچە دېرىزىسىنى چېقىپ بولۇپ قېچىشقا ئۈلگۈردۇق، خۇددىي كىنولاردىكى كىچىك لۈكچەكلەردەكلا. شۇ يۈگىرىگىنىمىزچە قانچىلىك يۈگۈرگىنلىكىمىز يادىمدا يوق، كەچلىك بازار بولىۋاتقان بىر يەرگە بېرىپ قالدۇق. توقسۇننىڭ بۇنداق چوڭلىقىنى ئويلاپمۇ باقمىغانىدىم، بالىلىق تەسەۋۋۇرىمدىكى دۇنيا شۇ قەدەر كىچىك ئىدى، بىزنىڭ مەھەللىمىز ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىلا مېنىڭ نەزىرىمدىكى دۇنيا ئىدى.

– خالمۇرات، بالام بۇ يەردە نىمە قىلىپ يۈرەيسەن؟ – دادام رەھمەتلىك ئىسمىمنى چاقىردى. گەرچە راست ئىسمىم خالمۇرات بولمىسىمۇ، دادامنىڭ مېنى چاقىرغان ئىسمى ئۇ بولمىسىمۇ، ئۇيغۇرلار تونۇلغان ئىسمىم شۇ بولغاچقا، شۇ ئىسىمنى قوللىنىۋېرىشنى توغرا تاپتىم. دادام رەھمەتلىك مېنىڭ قاچقانلىقىمنى بىلمەي قالغاندەك ئىدى، ئۇ بىزگە كاۋاب ئېلىپ بەردى. مەن سېرىق ئاش بىلەن راڭپىزىغا ئامىراق ئىدىم، ئۇلارنىمۇ يىدىم، قۇرساقنىڭ ئاچقان يېرىگە بارمىغاندەك، قورسىقىم يەنە ئاچتەك ھېس قىلغانىدىم. بەلكىم ئۇ كۈنى بولغان ئىشلارنىڭ كۆپلىكىدە، بىر كۈن ھېچنىمە يىمىگەنلىكتىنمىكىن، بەك ئېچىرقاپ كەتكەن بولسام كېرەك. ئەنۋەرنى دادامنىڭ ۋېلسىپىتىنىڭ ئارقىغا ئولتۇرغۇزدى، مېنى ئالدىدىكى تۆمۈرىگە ئولتۇرغۇزۇپ مەھەللىمىزگە قايتىپ كەلدۇق. ئەنىۋەرنىڭ ئۆيىگە كىرىپلا تاياق يىگەنلىكىنى جەزىم قىلالايمەن، چۈنكى ئەتىسىدىن باشلاپ بىر قانچە كۈن ئۇنى كۆرمىگەنىدىم، كېيىن ئۇنىڭ دوختۇرغا كىرىپ قالغانلىقىنى بىلدىم. شۇ قېتىم قاچقاندىن كېيىن ھايات ئۆزگەرگەندەك بولدى، دادام رەھمەتلىك بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىمىز ئالاھىدە يېقىنلاپ كەتتى. ئەنۋەرنىڭ ھاياتىدىمۇ ئۆزگۈرۈش بولدى، ئۇنىڭ ئاتىسى بارات تەرجىمان ئايشەم دوختۇر بىلەن تونۇشۇپ، تويىنى قىلدى. ئۇلارنىڭ تۇيىدا ئەنۋەر بىلەن بىرلىشىپ پولوغا باسىمىز دېگەن قۇرۇق ئۈزۈم، قاق ۋە قوغۇم قېقىنى ئوغۇرلاپ ئ‍ۆگزىگە چىقىپ يىگەنلىكىمىز يادىمدا، شۇ كۈنى كەچتە ھەممىسى ئۇنئالغۇنىڭ مۇزىكىسىغا ئۇسسۇل ئويناۋاتقاندا، ئەنۋەر ئىككىمىز ئاسماندىكى يۇلتۇزلارغا قاراپ ئۇلارنىڭ ئۆيىنىڭ ئۆگزىسىدە يېتىپ قوغۇن قېقى يىگەنىدۇق. ئاپامنى ئىزدەش ھىكايەمنىڭ تۇنجى قىسمى شۇنداق خاتىمىلەنگەنىدى.

كېيىن ئاتام بىلەن ئۆگەي ئاپام ئاجرىشىپ كەتتى، ئاتام بىلەن ئاپامغا ئايرىم ئايرىم يازغان خېتىمنىڭ تەسىرىدە، ئۇلار يارىشىپ قاپغانىدى. ئەلۋەتتە، ئۇ تۆھپىنى ئۆزەمنىڭ قىلىۋالغۇم يوق، چۈنكى دادام رەھمەت بىلەن ئانام رەھمەتلىكنىڭمۇ تۆھپىسى كۆپ ئىدى. ئۇلارنىڭ يارىشىۋېلىشىغا ئاپام تەرەپنىڭ تۇغقانلىقى قوشۇلمىغانىدى، بولۇپمۇ رابىخان چوڭ ئاپام قاتتىق قارشى تۇرغانلىقى يادىمدا. رەھمەتلىك چوڭ ئاپام مېنىڭ ئانام ھىسابلىناتتى، چۈنكى ئاپامنىڭ ئاپىسى كىچىكىدە تۈگەپ كېتىپ، چوڭ ئاچىسى ئۇلارغا ئاپىسىدەك قاراپ چوڭ قىلغانىكەن، شۇڭا چوڭ ئاپام ئەمەلىيەتتە بىزنىڭ ئانىمىز ئىدى. ئۇنىڭ بىلەن بەك يېقىنلاشقۇم بار ئىدى، ئۇنىڭ ماڭا ئامىراقلىقىنى بىلىمەن، ئەمما نىمىشقىكىن ئۇنىڭ بىلەن ئارىمىزدا قانداقتۇر بىر تام باردەك، قانداقتۇر يېقىنلىشىش تەس بىر ئارىلىق باردەك ھېس قىلاتتىم. مۇشۇ ئىككى يىلدا ئۇنىڭدىنمۇ ئايرىلدىم، ئۇنى ئەڭ ئاخىرقى قېتىم كۆرگىنىمدە ئۇ ئوكسىگىن تەمىنلەيدىغان ماشىنىدا نەپەسلەنمىسە نەپەسلىنەلمەس بولۇپ قالغانىكەن، يۈرەك ئاجىزلىقى ئېغىرلاپ كەتكەنىكەن. رابىيە چوڭ ئاپام بىلەن ئەسلىيەلىگىدەك بىرەر پۈتۈن ۋەقەلىك يادىمدا يوق، ئەمما 2017-يىلى ئۇنىڭدىن ئايرىلغانلىق خەۋىرىنى ئاڭلاپ بەك ئازابلانىدىم، ئاپامغا ئاپىلىق قىلغان بۇ ئايالدىن ئايرىلىش، ئاپامنىڭ خەۋىرىنى ئالالماسلىق ھاياتىمدىكى ئەڭ زۇلمەتلىك كۈنلەرنىڭ بىرى ئىدى.